Ziekenhuizen gebruiken veel vocht absorberende celstofmatten, bijvoorbeeld op bedden en operatietafels. In Nederland worden er jaarlijks zo’n 23 miljoen gebruikt, in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) zijn dat er 270.000. Dat levert 30.000kg ongesorteerd restafval op. Wasbare matten moeten deze enorme vervuiling terugdringen. In Leiden én de rest van Nederland.
In 2022 ontving het LUMC subsidie van gemeente Leiden om toe te werken naar een alternatief. Inmiddels wordt er intern campagne gevoerd om het gebruik van de celstofmat te verminderen. Die vermindering moet de weg vrijmaken voor de overstap naar de wasbare variant.
Bewustwording
Als eerste werd onderzocht hoe de celstofmatten gebruikt worden. Daaruit bleek dat ze snel worden ingezet waar ze niet altijd nodig of voor bedoeld zijn. Anne van der Eijk, initiatiefnemer en wetenschappelijk onderzoeker in het LUMC: “Als eerste hebben we op bewustwording en gedragsverandering van het ziekenhuispersoneel ingezet op de afdeling Verloskunde. We hebben op verschillende manieren voorlichting gegeven en we merken dat het effect heeft; het aantal gebruikte celstofmatten is sindsdien op die afdeling met twintig procent afgenomen. Dit is een belangrijke winst, we doen het echt mét elkaar.”
Milieuwinst
Het LUMC heeft met de subsidie in samenwerking met wasserij Cleanlease en de TU Delft een wasbare celstofmat ontwikkeld die bijna dezelfde hoeveelheid vocht absorbeert als een (hoog absorberende) wegwerp celstofmat. Het product wordt na gebruik gewassen en kan naar verwachting zo’n honderd keer meegaan. Nu is de jaarlijkse CO2-uitstoot van wegwerp celstofmatten gelijk aan 140 retourvluchten Amsterdam-Barcelona. De herbruikbare celstofmat heeft per gebruik een drie keer lagere CO2-uitstoot dan de wegwerp celstofmat.
Inmiddels hebben Kim van Nieuwenhuizen, Gynaecoloog in opleiding en Van der Eijk onderzoek gedaan naar de gebruiksvriendelijkheid, het comfort voor de patiënt en het logistieke proces voor het wassen en transport. Om kostenneutraal te kunnen overstappen naar de wasbare celstofmat moet het LUMC eerst het gebruik van de matten verminderen. Verduurzaming vindt dus op twee manieren plaats. Allereerst door bewust en minder gebruik van de celstofmat. Daarnaast door de overstap naar de wasbare variant.
Interne campagne & challenge met de regio
Om het gebruik van de wegwerp matten verder te verminderen, voert het LUMC intern campagne. Een challenge, video en diverse posters met de tekst “Celstofmat, we zijn je zat” motiveren verpleegkundigen om voor het juiste doel en daarmee minder gebruik te maken van de celstofmat. Het landelijk programma ‘Samen de Zorg vergroenen’ zorgt ervoor dat verschillende ziekenhuizen in de regio en de diverse afdelingen binnen de ziekenhuizen met elkaar de strijd aangaan. Het ziekenhuis en de afdeling met de grootste relatieve besparing in drie maanden tijd wint een prijs!
De afdelingen van het LUMC die meedoen gebruikten in de maand augustus gemiddeld al 33% minder celstofmatten. Eén van de afdelingen, het Centrum voor Ongeplande Opname (CVOO), bespaarde in de maand juli al bijna 54%. David Ridderbos, teamleider van de Acute Opname Afdeling (AOA) onderdeel van CVOO, vertelt: “Bij alles denken we na of het duurzamer kan. Heel veel materialen hoeven we niet te gebruiken of kunnen we anders gebruiken. Het is belangrijk om werkprocessen onder de loep te nemen en dan blijkt er vaak heel veel anders te kunnen.” Het LUMC hoopt na de campagne over te kunnen stappen naar de wasbare celstofmat.
Naar een duurzame gezondheidszorg
Van Nieuwenhuizen: “Helaas is de zorg een vervuilende sector. Er valt hier veel te winnen. Het is belangrijk om de handen ineen te slaan om grote stappen te kunnen zetten. Samen hopen wij de celstofmat te kunnen vervangen voor een duurzaam alternatief die in het hele land gebruikt kan worden, en toe te werken naar een duurzame gezondheidszorg.”
Subsidie aanvragen
Heb jij ook een slim idee om producten opnieuw te gebruiken of verspilling te voorkomen? Vraag de subsidie Circulair Herwaarderen aan!
