De Leidse Ladder

Meer informatie

• Leidse Ladderspel

  Wil je met je projectteam circulariteit in je project bespreken? Speel het Leidse Ladder Spel! Omdat het waardevol is om met het hele projectteam circulariteit te verkennen, hebben we een fysiek bordspel ontwikkeld.In het Leidse Ladder Spel doorloop je de onderdelen van de Leidse Ladder en kun je al spelenderwijs met elkaar in gesprek over het toepassen van circulaire maatregelen. Dit is bij uitstek geschikt om eens tijdens een Project Start Up te doen of in een vroege fase van een project. (Let op, het bordspel Leidse Ladder is ontwikkeld in 2023 en wijkt op sommige punten af van de huidige vragenlijst Leidse Ladder (2025). Dit komt omdat de vragenlijst Leidse Ladder jaarlijks geactualiseerd wordt.)

  Onderstaande PDF bestanden openen in een nieuw tabblad

  Uitleg Spel Leidse LadderSpelbord Leidse Ladder Openbare Ruimte

  Kaartspel Leidse Ladder Openbare Ruimte

  Spelbord Leidse Vastgoedladder

• Beleid

  Het Beleid Leidse Ladder voor Circulaire Bouw legt vast hoe gemeente Leiden met de Leidse Ladder werkt. Hiermee is het volgende vastgelegd:

  • Het hoofddoel van de Leidse Ladder is om circulariteit in gemeentelijke bouwprojecten te bevorderen.
  • De Leidse Ladder heeft als subdoelen om circulariteit te monitoren, jaarlijks een hoger ambitieniveau te realiseren, een denkwijze aan te leren en bouwprojecten te verbeteren.
  • Het invullen van de Leidse Ladder is verplicht voor bouwprojecten in de openbare ruimte en gemeentelijk vastgoed.
  • Er geldt een verplicht minimumaantal punten.
  • Het minimaal te behalen punten wordt jaarlijks verhoogd.
  • Afwijken van het minimumaantal punten moet worden voorgelegd aan het college van B&W.

  Het Beleid Leidse Ladder helpt om circulariteit en de Leidse Ladder niet langer vrijblijvend te maken. Het maakt circulariteit onderdeel van de reguliere projecten. Leiden zet bewust niet in op enkel icoonprojecten, omdat uiteindelijk alle bouwprojecten circulair moeten gaan worden.

  Leidse Ladder integreert bestaand beleid

  Het mooie aan de Leidse Ladder is dat het ook als overkoepelend instrument dient voor het circulaire beleid dat Leiden al had en nog verder ontwikkelt. Zo integreert de Leidse Ladder het Circulair Sloopbeleid van de gemeente en bevat de Ladder vragen over toepassen van het Betonakkoord, waar Leiden aan deelneemt. Zo zorgen we voor samenhang en overzicht van toe te passen circulair beleid.

  Onderstaande PDF bestanden openen in een nieuw tabblad

  Beleid Leidse Ladder

  Beleid Circulair Slopen

• Tips voor implementatie

  Wil je ook circulariteit borgen in de bouwprojecten van je organisatie? Wie weet wil je aan de slag met de Leidse Ladder – of een variant maken voor jouw organisatie? Hieronder delen we enkele tips:

  • De kracht van herhaling en standaardisatie

  Het succes van de Leidse Ladder zit erin dat voor alle projecten de Leidse Ladder wordt ingevuld. Dit leidt ertoe dat circulariteit steeds op dezelfde manier besproken wordt. Het geeft eenduidigheid en houvast. De Leidse Ladder maakt het begrip ‘circulariteit’ concreet. Gemeente Leiden zet bewust niet in op enkel icoonprojecten, maar op het integreren van circulariteit in alle projecten, omdat circulair bouwen het nieuwe normaal zal (moeten) gaan worden.

  • Een minimumaantal punten zorgt voor een heldere ‘ondergrens’ en leidt tot heroverwegingen

  Een minimumaantal punten schept duidelijkheid over waar minimaal aan voldaan moet worden voor circulariteit, ongeacht het type project. Tegelijkertijd biedt de Leidse Ladder ruimte om per project te kijken welke oplossing het meest efficiënt of passends is; als het totaal aantal maar minstens het verplichte minimumaantal punten is. We zien regelmatig dat projectteams na het zien van een te lage score, keuzes heroverwegen en dat er dan toch circulaire oplossingen mogelijk zijn. Dat is precies het doel van de Ladder!

  • Zorg voor een goede bestuurlijke en organisatorische inbedding

  Het vaststellen van beleid kan goed helpen om de werkwijze en het minimumaantal punten verplicht te maken. Het maakt circulariteit niet langer vrijblijvend. Het is belangrijk om een vast moment te hebben waarop de monitoringstool moet zijn ingevuld en wanneer wordt gecontroleerd of aan het minimumaantal punten is voldaan. In Leiden is dat bijvoorbeeld vóórdat een Definitief Ontwerp wordt besproken in de Toets- en Advies Commissie Openbare Ruimte in het geval van openbare ruimte projecten.

  • Ontwikkel de monitoringstool met verschillende afdelingen en implementeer stapsgewijs

  Bij de gemeente Leiden werkte het goed om de Leidse Ladder met afdelingen gezamenlijk te ontwikkelen. Daarna gold een ‘oefenperiode’, waarin was afgesproken dat de Leidse Ladder verplicht ingevuld moest worden, maar dat er nog geen consequentie vast zat aan de behaalde punten. Pas nadat de organisatie gewend was aan de Leidse Ladder, maakten we het Beleid Leidse Ladder en werd het verplicht om een minimum aantal punten te behalen. Bij het invoeren van het minimumaantal punten is het ook aan te raden het minimumaantal in het begin niet te hoog te leggen, zodat collega’s bij de start gemotiveerd en geënthousiasmeerd worden. Het gaat om het veranderen van de mindset bij projecten.

  • Maak de monitoringstool toegankelijk

  Het is fijn als collega’s uit de projectteams de Leidse Ladder kunnen invullen. Houd hier rekening mee bij de vragen die je stelt en het woordgebruik. Het doel is om circulariteit in projecten te stimuleren en zicht te krijgen op toepassingen in de praktijk; het is geen wetenschappelijke data-analyse. Soms volstaat een inschatting.

  • Besteed aandacht aan preventie, waardebehoud en waardecreatie (in deze volgorde)

  In Leiden definiëren we circulariteit aan de hand van 8 circulaire werkprincipes (bron: Witteveen+Bos iov RWS). Deze liggen ook ten grondslag aan de Leidse Ladder. De principes zijn onderverdeeld in ‘preventie’, ‘waardebehoud’ en ‘waardecreatie’ bewust in deze volgorde, omdat ‘preventie’ de meeste impact heeft. Niets doen is namelijk het meest circulair. Het belang onderstrepen van preventie, waardebehoud en waardecreatie (in deze volgorde), zorgt voor een goed begrip van circulariteit en gesprekken over waar de meeste impact mee te bereiken is. En dat is eigenlijk al in de initiatieffase: moeten we eigenlijk wel iets gaan bouwen? Kunnen we ook (een deel van) het project niet doen? En als we wel gaan starten met een project: hoe kunnen we met zo min mogelijk materialen onze doelen bereiken? Kunnen we materialen hergebruiken? Pas als dat niet kan: kies voor duurzame nieuwe materialen.

  • Maak circulair bouwen en de monitoringstool leuk!

  Waardeer goede voorbeelden. Organiseer excursies en kennissessies rond circulair bouwen. Speel het Leidse Ladder Spel in groepjes. Werk met ambassadeurs in de organisatie voor circulariteit en de monitoringstool. In Leiden delen we jaarlijks taart uit voor de best scorende projecten in de Leidse Ladder. En we zien dat sommige collega’s het invullen van de Leidse Ladder als een soort spel gaan zien, waarmee ze een hogere score hopen te halen dan eerder.

• Media

  Gemeente Leiden
  Gemeente Leiden stimuleert circulair werken in eigen bouwprojecten met de ‘Leidse Ladder’
  
  Sleutelstad 4 maart 2024
  Leidse ladder tree voor tree naar volledig circulair bouwen
  
  Pianoo mei 2023
  Gemeente Leiden: Leidse Ladder borgt circulariteit in de organisatie
  
  Straatbeeld
  Leidse Ladder als monitoringstool voor circulariteit