Binnenstad-Noord

Verduurzamen van monumentale woningen; een vak apart

Marius en Anton zijn beiden architect en collega’s van elkaar. Ze trekken gezamenlijk op met ieder een eigen focus. In hun werk streven zij naar de optimale balans tussen het buiten- en binnenklimaat. ‘Als we een gezonde buitenlucht hebben, dan kunnen we ook veel makkelijker een gezond binnenklimaat creëren’, zegt Anton. ‘Woningen moet je ventileren en dan komt de buitenlucht natuurlijk wel binnen. Je wilt natuurlijk wel dat je schone lucht inademt,’ licht Marius toe. Maak kennis met twee ambassadeurs die zowel in hun werk als in het ambassadeurschap duidelijk heel veel plezier hebben.
Op de eerste vraag, wat is jullie motivatie om naast je drukke werkzaamheden ook nog tijd vrij te maken voor het ambassadeurschap, reageert Marius heel spontaan. ‘We zijn gek,’ zegt hij lachend. En hij vervolgt: ‘omdat het ons kennisgebied is. We willen voorkomen dat mensen uit goede bedoelingen fouten maken, wat extra geld kost en ellende oplevert. Dat is zonde. We willen de Leidenaar laten profiteren van onze kennis. We kunnen iedereen wel een tip of advies geven, op allerlei vlakken. Samen met de gemeente, vooral Erfgoed Leiden, kunnen we iedereen helpen. Erfgoed Leiden doet heel veel goed werk, echt hulde daarvoor!’
Met z’n tweeën verdelen ze de binnenstad van Leiden waarbij Marius als wijkambassadeur het aanspreekpunt voor het noordelijk deel is en Anton voor het zuidelijk deel. ‘Het valt op,’ zegt Marius, ‘dat mensen die contact met ons opnemen al een voorsprong hebben op de groep die nog niets doet.’
De Leidse binnenstad bestaat uit veel monumentale woningen. Die kun je niet zomaar verduurzamen zoals je dat met nieuwere woningen doet. Anton en Marius merken dan ook op dat ze bewust hebben gekozen voor de binnenstad voor hun ambassadeurschap. De woningen in de binnenstad zijn zo specifiek, daar kun je alleen maar adviseren als je kennis van zaken hebt.
Anton: ‘We kiezen er voor om klaar te zijn voor de toekomst, waarvan we eigenlijk alleen maar kunnen gissen hoe dat er uit gaat zien. Dat maakt het lastig.’
Voor de binnenstad zijn er twee maatregelen die je altijd goed kunt doen:
1. kleine maatregelen nemen zoals radiatorfolie, ledlampen en waterbepaarders
2. en dingen die je altijd kon doen, waar Erfgoed Leiden veel aandacht voor heeft in haar rapporten. Denk bijvoorbeeld aan een extra trui aandoen in plaats van de verwarming hoger, gordijnen dicht, licht uit, et cetera.
Natuurlijk kun je meer doen, maar doe dat dan wel met een gedegen advies specifiek voor jouw woning. Want als je met alle goede bedoelingen de verkeerde dingen doet, kan dit juist averechts werken.’ Ze geven een voorbeeld: ‘wanneer je in een oudere woning alle kieren goed gaat isoleren met tochtstrips e.d., verstoor je de ventilatie van het huis met een slechte luchtkwaliteit tot gevolg. Niet goed voor je huis en slecht voor je gezondheid. Maar, van alle bouwkundige maatregelen is isoleren wel de beste optie om mee te starten in combinatie met ventilatie. Maar start zeker in een oudere woning altijd met een advies op maat.’

Marius’ en Anton’s GOED-tip:
‘Zorg dat je huis zo goed als het kan is geïsoleerd en vergeet de ventilatie niet. Zorg voor zo veel mogelijk groen. Overal; binnen en buiten. En vraag altijd een specialistisch advies bij onze wijkadviseurs. Het levert je heel veel op.’

Vanuit de gemeente is er nog geen eenduidige strategie om te komen tot een aardgasloze samenleving. We moeten met z’n allen onze eigen weg daarin nog zoeken.’ Anton vervolgt, ‘we zijn experts, deze vraagstukken liggen in het verlengde van ons werk als architect. We zijn hiervoor opgeleid en kunnen daardoor hierin goed adviseren. Dat vinden we erg belangrijk, niet alleen modieus bezig zijn, maar daadwerkelijk inhoudelijk bezig zijn om de goede stap te maken. Er zijn zo veel meningen en doe-het-zelf mogelijkheden, dat werkt wel eens averechts op onze doelstellingen.’
Pilot
Anton en Marius willen meer inzicht krijgen in de beste opties om woningen voor te bereiden op verwarmen zonder gas. ‘Alle cv-installateurs in de omgeving hebben we uitgenodigd deel te nemen aan een opleiding en een pilot van 10 woningen in heel Leiden. In de toekomst moeten we op een lagere temperatuur gaan stoken omdat stadsverwarming of een warmtepomp niet de huidige warmtetemperatuur kan leveren. We zoeken naar de optimale inregeling van de cv, zodat alle kamers efficiënt worden verwarmd, het wooncomfort goed blijft, energie wordt bespaard en de woning klaar is voor de toekomst . Aan de hand van de uitkomsten kan iedereen individueel zijn eigen strategie hierop bepalen, afhankelijk van je financiën en type woning.’
GOED geld terug actie
1 juli start een speciale actie om woningeigenaren te stimuleren kleine, energiebesparende maatregelen te nemen. Met de teGOEDbon kunnen bewoners die producten of een energiescan kopen, tot maximaal 70 euro van hun aankopen retour ontvangen. ‘Wij (wijkambassadeurs, red.) kunnen bewoners helpen met de keuze hoe zij de teGOEDbon het beste kunnen gebruiken. We hopen met deze actie ook met mensen in gesprek te komen om vervolgens een stap verder te zetten. Alles wat iemand doet, moet erop gericht zijn klaar te zijn voor de toekomst. We vinden het heel belangrijk dat mensen geen investeringen doen die ze later weer teniet moeten doen,’ aldus Anton.
Een stukje bewustwording
Marius geeft aan dat de afgelopen periode ook een positief effect had, zonder voorbij te gaan aan alle ellende die veel mensen hebben moeten doormaken. ‘We meten vanuit ons kantoor in de binnenstad continue de binnen- en buitenluchtkwaliteit. De afgelopen maanden is de luchtkwaliteit buiten met ruim 50% verbeterd. Ook de sociale structuur is verbeterd. We letten meer op elkaar, we zijn er voor elkaar en geven elkaar meer aandacht. Een stukje bewustwording, dat is ook duurzaamheid.’  Marius: ‘We zijn als mensen onderdeel van deze aarde, ziekte is onderdeel van de natuur en we moeten dan ook kennis hebben van die natuur en de natuur maximaal inzetten ter versterking van de techniek. We kunnen bijvoorbeeld de buitenlucht zuiveren met de juiste beplanting. Niet met zómaar een boom, niet zomaar groen, maar de juiste beplanting in combinatie met de juíste boom. Beplanting met een grote capaciteit om fijnstof en vluchtige, organische stoffen uit de lucht te filteren. Dan hebben we een gezonde buitenlucht waarmee we ook een gezond binnenklimaat realiseren. Natuur blijkt heel heilzaam om stress en neerslachtigheid tegen te gaan; bos, zee, tuinen. Van die kracht moeten we gebruik maken, de natuur integreren. De huidige structuur binnen de gemeente is nu dat er gradaties van belangrijkheid zijn, maar er zou meer gelijkheid moeten komen. Stedenbouwkundige introductie van natuur en vergroenen van onze steden kan op een veel intelligentere manier.’
Hoe zien zij dat voor zich?
‘Als een organisch proces vanuit sociaal, stedenbouwkundig, maatschappelijk; meer samenhang tussen de verschillende afdelingen. Nu is Economische Zaken de belangrijkste speler binnen de gemeente, maar het zou gelijkwaardig moeten zijn aan de natuur. We moeten groen echt gaan zien als een belangrijke waarde in plaats van kostenpost. Direct meenemen in de opstart en uitwerking van een project en niet onderaan de lijst zetten en maar zien of er nog ruimte overblijft voor wat groen.’
Stadsgesprekken in Groene Ideecafé
Anton en Ckees (ambassadeur Stevenshof, red) organiseren maandelijks het Groene Ideecafé. Anton: ‘Intrinsieke motivatie is belangrijk, dat je zelf op het idee komt om iets te gaan doen. Dat bereiken we via de stadsgesprekken met gastsprekers. Elke maand behandelen we een thema dat betrekking heeft op duurzaamheid. We kunnen met z’n allen heel hard roepen dat de gemeente het moet doen, maar dat werkt niet. Onze stad is klein genoeg, waarbij we elkaar min of meer allemaal kennen. Als je echt wilt, hoe gek je idee ook is, krijg je het voor elkaar. Je moet alleen blijven trekken, volhouden en de toegevoegde waarde tonen. En dan toont de gemeente zich een waardevolle partner.’
Marius vult aan: ‘zet een stip op de horizon, neem de natuur mee in de techniek van bijvoorbeeld isolatie en ventilatie. Waar laat je lucht naar binnen komen en waar gaat het er uit. Maak gebruik van de verschillende windrichtingen. Op het noorden georiënteerd is altijd koeler dan het zuiden. Heb je een groen dakterras? Dan is de lucht daar koeler dan het dak met harde materialen. Laat de natuur in dienst staan van de gebouwen.‘
Volgende maand in de spotlight
Tot slot spelen Anton en Marius graag dezelfde vraag die zij van Ckees kregen door naar de volgende energieambassadeur Maarten.
‘Maarten: hoe ziet de Professoren- en Burgemeesterswijk er in 2050 uit? De wijk is heel groen en er is veel discussie over sportvelden in de wijk. Hoe ga je die menselijke wensen combineren met de duurzame ambities? Ook hebben de bewoners al best veel gedaan, maar de technieken van toen zijn nu ouderwets. Hoe ga je ze opnieuw motiveren om wederom te investeren in combinatie met het feit dat de wijk tot een beschermd stadsgezicht behoort?
Ben je op zoek naar meer informatie over het verduurzamen van je monumentale woning? Kijk dan vooral eens op: degroenemenukaart.nl
Volg GOED op Facebook en blijf op de hoogte van alle GOED-acties en activiteiten via de nieuwsbrief van de wijkambassadeurs.Bekijk het interview in de Stadskrant
Lees hier de interviews van de andere wijkambassadeurs

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Schrijf je in voor de gemeentelijke nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid. Het aanmeldformulier staat helemaal onderaan de pagina.

naar aanmeldformulier